Máy tính BMI

Dưới đây là một số câu hỏi và câu trả lời quan trọng nhất về BMI (Body Mass Index, chỉ số khối cơ thể):

BMI là gì?

BMI là thước đo dùng để đánh giá cân nặng trong mối tương quan với chiều cao. Chỉ số này được tính bằng cách lấy cân nặng (kg) chia cho bình phương chiều cao tính bằng mét[1][6].

BMI được tính như thế nào?

Công thức là: BMI = cân nặng (kg) / (chiều cao (m))²[1][6].

Các giá trị BMI khác nhau có ý nghĩa gì?

Đối với người trưởng thành, các giá trị sau thường được áp dụng:

• Dưới 18,5: thiếu cân (nhẹ cân)
• 18,5 – 24,9: cân nặng bình thường
• 25,0 – 29,9: thừa cân
• Từ 30 trở lên: béo phì (thừa cân nghiêm trọng)[2][6]

Phân loại trên có áp dụng cho người gốc châu Á không?

Phân loại trên theo bảng phân loại quốc tế của WHO. Theo một nhóm chuyên gia của WHO (2004), ở các nhóm dân cư châu Á, nguy cơ sức khỏe thường bắt đầu từ những giá trị thấp hơn. Vì vậy nhóm này nêu thêm các ngưỡng: từ BMI 23 là nguy cơ tăng và từ 27,5 là nguy cơ cao[7]. Một số quốc gia dùng ngưỡng riêng.

BMI có ý nghĩa như nhau với mọi người không?

Không, BMI không tính đến các yếu tố cá nhân như tuổi, giới tính, vóc dáng hay khối lượng cơ. Với người có nhiều cơ bắp, trẻ em, thanh thiếu niên và người cao tuổi, chỉ số này có thể dẫn đến đánh giá sai[1][3][4][6][8].

Có bao nhiêu người trên thế giới bị thừa cân và béo phì?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2024 có 45 phần trăm người trưởng thành trên thế giới bị thừa cân (khoảng 2,6 tỷ người) và khoảng 16 phần trăm sống chung với béo phì[6].

Có phương pháp nào thay thế BMI không?

Có, các cách đánh giá cân nặng khác gồm đo vòng eo, tỷ lệ eo–hông hoặc đo tỷ lệ mỡ cơ thể[1][3][4].

Tại sao mỡ bụng đặc biệt nguy hiểm?

Mỡ bụng (mỡ nội tạng) hoạt động trao đổi chất tích cực; nó sản xuất hormone và các chất thúc đẩy viêm. Mỡ bụng có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim và đái tháo đường típ 2 cao hơn[4][9].

Làm thế nào để cải thiện BMI của tôi?

BMI khỏe mạnh có thể đạt được và duy trì nhờ chế độ ăn uống cân bằng, vận động thể chất đều đặn (ví dụ chạy bộ), ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng[5].

Tôi nên chạy bao nhiêu lần để cải thiện BMI?

Người mới bắt đầu nên chạy 2–3 lần mỗi tuần, mỗi lần 20–30 phút. Khi thể lực tốt lên, bạn có thể tăng tần suất và thời lượng. Để tránh chấn thương, sự đều đặn và tăng tải từ từ là rất quan trọng.

Tôi có thể bắt đầu chạy bộ khi BMI cao không?

Có, nhưng hãy thận trọng. Hãy bắt đầu chậm, có thể kết hợp đi bộ và chạy nhẹ. Nếu BMI của bạn trên 30, trước tiên hãy hỏi ý kiến bác sĩ. Giày chạy bộ tốt đặc biệt quan trọng để bảo vệ khớp.

Mất bao lâu để chạy bộ cải thiện BMI?

Điều này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cân nặng ban đầu, chế độ ăn và cường độ tập luyện. Nhìn chung, với việc tập luyện đều đặn và ăn uống cân bằng, bạn có thể thấy những thay đổi đầu tiên sau 4–6 tuần.

Chạy bộ có tốt hơn các môn thể thao khác để cải thiện BMI không?

Chạy bộ rất hiệu quả nhưng không nhất thiết là “tốt hơn”. Môn này đốt nhiều calo và dễ tiếp cận. Tuy nhiên, các môn sức bền khác như bơi hoặc đạp xe có thể ít gây áp lực lên khớp hơn, đặc biệt khi cân nặng ban đầu cao.

Tại sao chạy bộ tốt cho BMI?

Chạy bộ đặc biệt hiệu quả trong việc cải thiện BMI vì một số lý do:

• Tiêu hao nhiều calo: Trong cùng một đơn vị thời gian, chạy bộ đốt nhiều calo hơn nhiều môn thể thao khác. Một buổi chạy 30 phút có thể đốt từ 200 đến 500 calo, tùy cường độ và cân nặng1.
• Hiệu ứng đốt cháy sau tập: Sau khi chạy, quá trình trao đổi chất vẫn duy trì ở mức cao thêm vài giờ, dẫn đến tiêu hao thêm calo.
• Xây dựng cơ bắp: Chạy bộ đều đặn không chỉ tăng cường cơ chân mà còn cả cơ thân người. Khối lượng cơ lớn hơn làm tăng tỷ lệ trao đổi chất cơ bản, về lâu dài góp phần cải thiện BMI.
• Tăng độ nhạy insulin: Chạy bộ có thể cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ đốt mỡ và giảm nguy cơ đái tháo đường típ 2.
• Giảm căng thẳng: Chạy bộ đều đặn giúp giảm căng thẳng và có thể giảm ăn uống theo cảm xúc, từ đó gián tiếp hỗ trợ kiểm soát cân nặng.
• Dễ tiếp cận: Chạy bộ cần ít dụng cụ và có thể thực hiện hầu như ở mọi nơi, nhờ đó việc tập luyện đều đặn trở nên dễ dàng hơn.
• Kiểm soát cân nặng lâu dài: Các nghiên cứu cho thấy người chạy bộ có thể duy trì cân nặng lâu dài tốt hơn so với người tập các môn thể thao khác.

Tuy vậy, hãy nhớ rằng BMI được cải thiện hiệu quả nhất khi kết hợp tập chạy đều đặn với chế độ ăn cân bằng, giảm calo. Nếu không điều chỉnh chế độ ăn, chỉ chạy bộ thôi không đảm bảo BMI sẽ cải thiện.

BMI chính xác đến mức nào với trẻ em và thanh thiếu niên?

Ở trẻ em và thanh thiếu niên, BMI tiêu chuẩn không có nhiều ý nghĩa. Thay vào đó, người ta dùng bách phân vị BMI theo tuổi và giới tính, có tính đến sự tăng trưởng và phát triển.

BMI của nam và nữ có khác nhau không?

Bản thân công cụ tính BMI không phân biệt giới tính. Tuy nhiên, nữ giới tự nhiên có tỷ lệ mỡ cơ thể cao hơn nam giới và điều này cần được cân nhắc khi diễn giải kết quả.

Khối lượng cơ ảnh hưởng đến BMI như thế nào?

Cơ nặng hơn mỡ. Do đó, những người có nhiều cơ bắp, như vận động viên thể hình hoặc một số vận động viên khác, có thể có BMI cao dù không thừa cân. Đây là một hạn chế đã biết của BMI.

BMI bao nhiêu thì bị coi là thiếu cân và có những rủi ro nào?

BMI dưới 18,5 được coi là thiếu cân. Các rủi ro gồm hệ miễn dịch suy yếu, loãng xương, rối loạn nội tiết, vô sinh và trong trường hợp nặng là tổn thương cơ quan.

Tuổi tác ảnh hưởng đến BMI như thế nào?

Khi tuổi tăng, thành phần cơ thể thay đổi. Người cao tuổi thường có nhiều mỡ và ít khối lượng cơ hơn. Vì vậy, BMI cao hơn một chút có thể vẫn được coi là bình thường ở người cao tuổi.

BMI đóng vai trò gì trong chẩn đoán rối loạn ăn uống?

BMI có thể là một dấu hiệu của một số rối loạn ăn uống nhưng tự nó không mang tính quyết định. Trong chứng chán ăn tâm thần, BMI rất thấp thường là tiêu chí chẩn đoán; còn ở chứng rối loạn ăn uống vô độ, BMI thường cao.

BMI có ý nghĩa đến đâu với phụ nữ mang thai?

Trong thai kỳ, BMI ít có ý nghĩa hơn. Thay vào đó, người ta theo dõi mức tăng cân trong thai kỳ, mức này cần khác nhau tùy theo BMI ban đầu.

Việc đánh giá BMI có khác biệt giữa các nền văn hóa không?

Có, ở một số nước châu Á áp dụng ngưỡng BMI thấp hơn cho tình trạng thừa cân, vì nguy cơ sức khỏe ở đó có thể xuất hiện ngay cả ở các giá trị BMI thấp hơn.

Giữ nước ảnh hưởng đến BMI như thế nào?

Giữ nước có thể làm tăng cân nặng, và do đó cả BMI, trong thời gian ngắn mà tỷ lệ mỡ cơ thể không thay đổi. Điều này có thể xảy ra, chẳng hạn, trong chu kỳ kinh nguyệt hoặc ở một số tình trạng bệnh lý.

Có thể có BMI khỏe mạnh nhưng vẫn không khỏe về mặt trao đổi chất không?

Có, hiện tượng này được gọi là “cân nặng bình thường nhưng không khỏe về chuyển hóa”. Ngay cả khi BMI bình thường, vẫn có thể tồn tại các yếu tố nguy cơ như mỡ máu cao hoặc huyết áp cao.

Chiều cao ảnh hưởng đến độ chính xác của BMI như thế nào?

BMI có thể kém chính xác hơn ở người rất cao hoặc rất thấp. Ở người cao, mức thừa cân có xu hướng bị đánh giá quá cao, còn ở người thấp thì bị đánh giá thấp.

Nguồn tham khảo:

[1] https://www.cdc.gov/bmi/about/index.html
[2] https://www.cdc.gov/bmi/adult-calculator/bmi-categories.html
[3] https://www.nhs.uk/conditions/obesity/
[4] https://nutritionsource.hsph.harvard.edu/healthy-weight/measuring-fat/
[5] https://www.cdc.gov/healthy-weight-growth/about/index.html
[6] https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight
[7] https://doi.org/10.1016/S0140-6736(03)15268-3
[8] https://www.cdc.gov/bmi/child-teen-calculator/index.html
[9] https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7175189/